Kadın hastalıkları polikliniğinde en sık karşılaştığım durumlardan biri, hastaların ultrason sonucunda “kist” kelimesini görür görmez büyük bir endişeye kapılmasıdır. Özellikle yumurtlama döneminde görülen doğal foliküller, çoğu zaman yumurtalık kisti ile karıştırılabiliyor. Oysa her görülen oluşum gerçek bir kist değildir.
Bu yazıda, yumurtlama döneminde oluşan foliküller ile gerçek yumurtalık kistleri arasındaki farkı anlatacağım.
Yumurtalık Kisti Nedir?
Ovarian cyst kadınlarda yumurtalık içerisinde oluşan içi sıvı dolu yapılardır. Bazı kistler tamamen zararsız ve geçiciyken, bazıları takip veya tedavi gerektirebilir.
Ancak burada önemli olan nokta şudur:
Her ultrason görüntüsü “tehlikeli kist” anlamına gelmez.
Kadın vücudu her ay doğal olarak yumurtlama sürecine hazırlanır ve bu süreçte yumurtalıklarda folikül adı verilen yapılar oluşur.
Folikül Nedir?
Folikül, yumurtayı taşıyan doğal keseciktir. Kadınlar her adet döngüsünde yumurtlama öncesi bu folikülleri oluşturur. Yumurtlama zamanı yaklaştığında bu yapı büyür ve ultrasonda bazen “kist gibi” görünebilir.
Aslında bu durum çoğu zaman tamamen fizyolojiktir.
Yani:
Her folikül bir hastalık değildir.
Her görülen yapı ameliyat gerektirmez.
Her kist kansere dönüşmez.
Özellikle yumurtlama döneminde yapılan ultrasonlarda 2–3 cm boyutundaki foliküller oldukça sık görülür.
Hastalar Neden Panik Yapıyor?
“Yumurtalığımda kist varmış” cümlesi doğal olarak kaygı yaratabiliyor. İnternette okunan yanlış bilgiler de bu korkuyu artırabiliyor.
Fakat ultrason değerlendirmesinde:
Kistin yapısı,
Boyutu,
İçeriği,
Hastanın yaşı,
Adet düzeni,
Şikayetleri
birlikte değerlendirilmelidir.
Tek başına “kist var” demek çoğu zaman yeterli bir bilgi değildir.
Hangi Durumlarda Doktora Başvurulmalı?
Her folikül normal olabilir; ancak bazı belirtiler mutlaka değerlendirilmelidir:
Şiddetli kasık ağrısı
Adet düzensizliği
Sürekli şişkinlik
İlişki sırasında ağrı
Ani başlayan keskin ağrı
Çok büyük boyutlu kistler
Kontrollerde büyüme göstermesi
Bu durumlarda kadın doğum uzmanı değerlendirmesi önemlidir.
Yumurtalık Kistleri Kendiliğinden Geçer mi?
Fonksiyonel kistlerin büyük bölümü birkaç adet döngüsü içerisinde kendiliğinden kaybolabilir. Özellikle yumurtlamaya bağlı gelişen kistler çoğu zaman geçicidir.
Bu nedenle her kiste hemen cerrahi yaklaşım gerekmez. Düzenli takip çoğu hastada yeterlidir.
Yumurtlama dönemindeki doğal foliküller çoğu zaman yumurtalık kisti ile karıştırılabiliyor. Bu nedenle ultrason sonucunu tek başına yorumlamak yerine uzman değerlendirmesiyle birlikte ele almak gerekir.
Kadın sağlığında en önemli nokta, gereksiz korkuya kapılmadan düzenli kontrolleri ihmal etmemektir.